فیزیوتراپی آسیب های ورزشی مفصلی عضلانی tel:26315000

کلینیک فیزیوتراپی پردیسان (تهران) TEL: 26315000

فیزیوتراپی در رباط صلیبی قدامی زانو ACL
 

ACL (رباط صلیبی قدامی زانو)

بافت  ACL، که رباط صلیبی قدامی زانو نامیده می شود، حرکت دو استخوان ران و ساق را بر روی یکدیگر کنترل می کند. در افراد مسن و کم تحرک معمولا عمل جراحی ترمیم آن انجام نمی شود. اما در بیماران جوان جراحی بازسازی پس از آسیب صورت می گیرد زیرا زانویی که عملکرد این رباط در آن مختل شده، زانویی بی ثبات خواهد بود و فرد حین حرکت حس خالی شدن زانو را خواهد داشت که این باعث آسیب منیسک و غضروف مفصلی و در نهایت آرتروز می شود. بافتی که به منظور جایگزین استفاده می شود از تاندون پتلا (کشکک) و یا از عضلات همسترینگ داخلی (عضلات پشت ران) گرفته شده است. این بافت پس از شش ماه مانند رباط اولیه نقش ایفا خواهد کرد اما کامل شدن آن حدود یک سال زمان می برد.

عمل جراحی بازسازی ACL ثبات از دست رفته را به زانو بازمی گرداند و تاکید توانبخشی پس از آن به برگرداندن حرکت قدرت به زانو است در حالیکه از بافت تازه بازسازی شده و بافت دهنده پیوند بطور کامل مراقبت می کند.

در پروتکل توانبخشی پس از این عمل باید به چند اصل توجه داشت:

ü      قبل از عمل زانو باید دامنه حرکتی فرد کامل باشد و همچنین زانوی بیمار بدون التهاب و تورم باشد تا از ایجاد فیبروز مفصلی پس از عمل جلوگیری شود.

ü      اولین هدف، بدست آوردن extension (باز شدن) زانو است.

ü      تمامی عضلات اندام تحتانی باید تحت کشش، تمرینات تقویتی و تمرینات هماهنگی شدید قرار گیرند.

ü      انجام تمرینات proprioception یا حس عمقی در این بیماران اهمیت زیادی دارد.

درد و تورم پس از عمل:

درد و تورم پس از پروسه جراحی واکنشی معمولی است ولی موجب مهار انقباض عضلانی و در ادامه آتروفی یا تحلیل عضلات می شوند. جهت تسهیل پروسه توانبخشی این دو واکنش باید هرچه زودتر مهار شوند. بهترین راه برای مهار آن استفاده از یخ روزی پنج مرتبه و هر مرتبه بمدت 10 دقیقه روی زانو، بالاتر بردن عضو نسبت به سطح قلب و بانداژ فشاری است.

Motion Loss (فقدان حرکت)

مهمترین عارضه پس از عمل این رباط از دست دادن دامنه حرکتی و ناتوانی صاف کردن کامل زانو (full extension) است. بنابراین اولین هدف در توانبخشی پس از جراحی بازگرداندن توانایی صاف کردن کامل زانو است. این بیماران باید به مدت 3-4 هفته بعد از عمل از زانوبند مفصل دار استفاده کنند تا هنگام راه رفتن پا را کاملا باز نگه دارد و در حد تحمل میتوانند پا را بر روی زمین قرار دهند.

برنامه کلی توانبخشی:

ü      بدست آوردن دامنه حرکتی کامل بازکردن زانو (full extension)

ü      انجام تمرینات حس عمقی (proprioception)

ü      استفاده از ثبات دهنده زانو برای سه تا چهار هفته

ü      بدست آوردن دامنه حرکتی خم کردن زانو (flexion)

ü      انجام تمرینات زنجیره بسته (کف پا در تماس با زمین) که انقباض عضلات جلو و خلف ران را با هم شامل می شود.

ü      تقویت عضلات اندام تحتانی و بازگشت به ورزش

اقدامات قبل از جراحی:

ü      کاهش درد و تورم

ü      داشتن دامنه حرکتی کامل

ü      داشتن قدرت انقباض عضلانی کافی

ü      توضیح پروتکل جراحی برای بیمار

ü      آموزش استفاده از عصا

ü      آموزش بانداژ فشاری

تمرینات قبل از جراحی:

ü      Ankle pump (خم و راست کردن مچ پا)

ü      بازکردن کامل زانو بطور غیرارادی (passive) 

ü      خم  کردن زانو (flexion) تا حد ممکن بوسیله دستگاه CPM

ü      SLR (بلند کردن یک اندام تحتانی از سطح قلب) در سه جهت flexion, abduction, adduction

ü      تمرینات زنجیره بسته شامل: squat در دامنه 10 تا 30 درجه، lunges ، step up

ü      تحریکات الکتریکی روزی نیم ساعت

ü      بکاربردن یخ بیست دقیقه در هر  هشت ساعت

 

اقدامات پس از جراحی:

 

هفته اول:

  • استفاده از ثبات دهنده زانو
  • بکاربردن یخ بیست دقیقه در هر  هشت ساعت
  • بدست آوردن دامنه کامل صاف کردن زانو در حالت supine یا خوابیده طاقباز (حین تمرین ankle pump ) و همچنین در حالت prone یا خوابیده دمر. بیمار بر روی یک سطح سفت نشسته و یک بالشت در زیر پای عمل کرده می گذارد و اجازه می دهد تا نیروی جاذبه زانو را صاف کند.

 

  • بدست آوردن توانایی 90 درجه خم کردن زانو (flexion) در پایان روز هفتم
  • تمرینات SLR در سه جهت , abduction, adduction بیمار به دیوار تکیه داده یا دراز کشیده و پای سالم را خم کرده و کف پا را روی زمین قرار می دهد حال پای درگیر را در حالتی که زانو صاف بوده از مفصل لگن حرکت می دهیم و آنرا 6 ثانیه بالا نگه می داریم و این حرکت را در 3 جهت انجام می دهیم.

 

 

  • تمرینات انقباض عضلات جلویی ران (quadriceps setting)
  • کشش عضلات پشت ران (stretch of hamstring)

 

 

  • اعمال وزن روی زانوی عمل شده در حد تحمل بیمار
  • تمرین squat در دامنه 10 تا 30 درجه و weight shift
  • Standing hamstring curl

 پای مصدوم را  خم کرده و به باسن نزدیک میکنیم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  • تمرینات تقویت حس عمقی
  • انجام حرکات اختصاصی زانو و کشکک توسط فیزیوتراپیست (patella mobilization)
  • خم کردن زانو:

بر روی زمین نشسته و بوسیله پای دیگر پای مصدوم را خم می کنیم و سپس به کمک پای سالم آنرا صاف میکنیم

 

هفته دوم

  • در انتهای هفته دوم دامنه خم کردن زانو باید به 105 تا 115 درجه برسد.
  • Leg press تا دامنه 30 درجه

 

  • دوچرخه ثابت با مقاومت کم
  • اضافه کردن وزنه به تمرینات هفته اول
  • تمرین wall squat در دامنه 10 تا 40 درجه

 

  • برداشتن یک عصا در پایان هفته دوم

هفته سوم

  • در انتهای هفته سوم دامنه خم کردن زانو باید به 115 تا 125 درجه برسد.
  • ادامه تمرینات هفته دوم با افزایش میزان فشار
  • راه رفتن در استخر (در صورت بهبود یافتن زخم)
  • Lateral lunges

 

  • Frontal & laretal step up (بالا رفتن از پله از جلو و کنار به آرامی در حالیکه پای سالم روی پله بالایی قرار می گیرد)

 

هفته چهارم تا ششم

  • بدست آوردن توانایی خم کردن زانو تا دامنه بیشتر از 125 درجه
  • ادامه تمرینات هفته سوم
  • برداشتن زانوبند ثبات دهنده
  • To-calf raise

 

 

  • Frontal step down
  • Hip flexion (خم کردن پا از مفصل لگن)
  • Terminal knee extension (استفاده از تراباند برای تمرین دامنه انتهایی باز کردن زانو)

 

هفته ششم تا هشتم

  • ادامه تمرینات مرحله قبل
  • عقب دویدن در استخر
  • تمرینات زنجیره باز در دامنه 40 تا 90 درجه بازکردن مفصل
  • تمرینات  تخته تعادل (tilt board)

هفته هشتم تا دهم

  • دویدن رو به جلو در استخر
  • دوچرخه به منظور افزایش استقامت
  • تمرینات ایزوکینتیک در دامنه 40 تا 90 درجه با سرعت 120 تا 140
  • تمرینات perturbation (ایجاد اختلال به منظور بر هم زدن تعادل)

هفته دهم تا شانزدهم

  • ادامه تمرینات مرحله قبل
  • شروع تمرینات plyometric
  • بررسی تست های functional
  • Hamstring curl خم کردن زانو با مقاومت

هفته شانزدهم تا بیست و دوم

  • بدست آوردن دامنه کامل
  • ادامه تمرینات تقویتی عضلات
  • شروع دویدن
  • تمرینات پرشی از روی مانع
  • شروع شنا
  • تمرین leg extension  در دامنه 90-30 و leg press در دامنه 45-0

 

از ماه ششم تا یک سال پس از عمل

برگشت به ورزش در صورت وجود شرایط زیر:

  • قدرت عضله  quadriceps (جلویی ران) به 85% قدرت پای مقابل رسیده باشد.
  • قدرت عضله hamstring (پشتی ران) به 100% قدرت پای مقابل رسیده باشد.
  • نسبت قدرت عضلات hamstring به quadriceps (پشتی به جلویی) 70% یا بیشتر باشد.